Luka skorygowana i nieskorygowana – co znaczą i którą raportować

Luka płacowa ze względu na płeć, luka w kategoriach pracowników, luka nieskorygowana, luka skorygowana, część wyjaśniona i niewyjaśniona. Sześć określeń, z których część nie pojawia się w projekcie ustawy o jawności wynagrodzeń, ale ich zrozumienie jest kluczowe do odpowiedniego raportowania luki płacowej. Nazwy „nieskorygowana" i „skorygowana" pochodzą z literatury ekonomicznej i statystycznej – projekt posługuje się wyłącznie terminem „luka płacowa ze względu na płeć".

Luka nieskorygowana – punkt wyjścia, nie ostateczna ocena

Luką nieskorygowaną nazywamy wskaźniki liczone na całej populacji pracowników, bez podziału na kategorie. Art. 20 pkt 1 projektu ustawy z 29 kwietnia 2026 r. wymaga dwóch wskaźników – rocznego i godzinowego – liczonych według tego samego wzoru: różnicę między średnim wynagrodzeniem kobiet a średnim wynagrodzeniem mężczyzn dzieli się przez średnie wynagrodzenie mężczyzn. Pozostałe wskaźniki z art. 20 pkt 2–6, w tym mediana luki oraz luki dla składników uzupełniających lub zmiennych, to nadal luki nieskorygowane. Wszystkie trafiają do sprawozdania i odpowiadają na pytanie „ile wynosi luka".

W systemie compcube wskaźniki te powstają w widoku Analiza, w zakładce Przegląd, na podstawie wygenerowanego wcześniej zbioru danych. Widok jest tylko do odczytu, więc każdą raportowaną wartość da się połączyć z konkretnymi danymi wyjściowymi.

Luka w kategorii pracowników i co tutaj jest skorygowane

Drugi poziom to luka płacowa w podziale na kategorie pracowników (art. 20 pkt 7), obejmujące osoby wykonujące taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości. Na tym polega „korekta" – na grupowaniu pracowników. Dla każdej kategorii oblicza się cztery wskaźniki: roczną i godzinową lukę dla wynagrodzenia z osobistego zaszeregowania oraz roczną i godzinową lukę dla składników uzupełniających lub zmiennych. Przy pięciu kategoriach daje to dwadzieścia wskaźników. Błędem jest utożsamianie luki skorygowanej z częścią wyjaśnioną i niewyjaśnioną, które pochodzą z innej analizy.

Dlaczego wyniki się różnią

Wskaźniki całofirmowe wskazują, ile wynosi różnica w całej organizacji, a wskaźniki w kategoriach – różnicę między wynagrodzeniami kobiet i mężczyzn wykonujących taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości. Nie istnieje jedna „luka w kategoriach": jest tyle wyników, ile kategorii. Nie istnieje też reguła, że w kategoriach luka jest niższa – niski wynik dla całej organizacji nie wyklucza kilku kategorii przekraczających próg co najmniej 5%.

Trzecia liczba, której nie należy mylić: część wyjaśniona i niewyjaśniona

Dekompozycja dzieli lukę w danej kategorii na część tłumaczoną obiektywnymi kryteriami neutralnymi płciowo i część, dla której model nie znajduje pokrycia w danych. Wyniki dekompozycji nie trafiają do sprawozdania – służą do tworzenia uzasadnienia różnic płacowych. Próg co najmniej 5% odnosi się do całej luki w kategorii, a nie do części niewyjaśnionej: jeśli luka wynosi 8%, z czego 3 pp. pozostają bez wytłumaczenia, uzasadnić należy całe 8%.

Trzy pytania, nie trzy etapy

Kalkulację luki najlepiej rozumieć przez pryzmat trzech pytań: „ile wynosi luka płacowa w całej organizacji", „jaka jest różnica płac wśród osób wykonujących taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości" i „z czego wynikają ewentualne różnice". Odpowiedzi na dwa pierwsze trafiają do sprawozdania, trzecie pomaga w tworzeniu uzasadnienia. Zapraszamy do kontaktu z naszym zespołem.